ผู้สร้างกระบวนกร

กระบวนกรไม่ได้เกิดจากตำราหรือสถาบัน — แต่เกิดจากคน จากปัญญาชนที่ตั้งคำถามกับอำนาจ สู่พระที่ไปฝึกสันติวิธีที่ฟิลาเดลเฟีย สู่ผู้ตั้งชื่อให้สิ่งที่ยังไม่มีชื่อ — เส้นทางของกระบวนกรไทยคือเส้นทางของมนุษย์ที่กล้าเปลี่ยนแปลงตัวเอง ก่อนจะเปลี่ยนแปลงผู้อื่น

สายธารแห่งการส่งต่อ

สุลักษณ์ ศิวรักษ์  (ผู้วางรากฐาน)
    │  ก่อตั้งอาศรมวงศ์สนิท, SNF, INEB
    │  เชิญ George Lakey มาจัดอบรม 21 วัน
    │
    ▼
ประชา หุตานุวัตร  (1952–2023)
    │  ผสม Participatory Learning + พุทธ → สร้าง ALT
    │
    ├──▶ ณัฐฬส วังวิญญู — ริเริ่มคำ "กระบวนกร", Dialogue, Wild Wisdom
    ├──▶ วราภรณ์ หลวงมณี — ยุวโพธิชน, ค่าย 21 วัน
    ├──▶ พายัพ แก้วเกร็ด — ALT1, ร่วมสอน ALT จนถึงปัจจุบัน
    └──▶ สนัท ณัฐพงษ์ สัมผัสใจ — ALT alumni, แบรนด์ "สัมผัสใจ"

ทาม นเรศ เสวิกา — สายจิตตปัญญาศึกษา, กระบวนกรอิสระ

รากทางปัญญาจากตะวันตก

George Lakey

เกิด 1937 — นักเคลื่อนไหวสันติวิธีชาวเควกเกอร์ ร่วมก่อตั้ง Movement for a New Society และ Training for Change อาจารย์ประชาชวนมาจัดอบรม 21 วันที่อาศรมวงศ์สนิท — จุดเริ่มต้นของกระบวนกรไทยรุ่นแรก เดินทางมาไทย 10 ครั้ง (1989–1998)

Carl Jung

1875–1961 — จิตแพทย์ชาวสวิส ผู้วางรากฐานจิตวิทยาเชิงลึก (Analytical Psychology) — "ครูที่ไม่ได้ถูกเอ่ยชื่อ" ของเครื่องมือกระบวนกร MBTI, Process Work, Voice Dialogue, IFS ล้วนมีรากอยู่ในแนวคิดของ Jung เรื่อง Shadow, Individuation และ Active Imagination

ผู้วางรากฐาน

สุลักษณ์ ศิวรักษ์

เกิด 1933 — ปัญญาชนสยาม ผู้ก่อตั้ง SNF, อาศรมวงศ์สนิท, INEB ชายที่เชื่อว่าประชาธิปไตยเริ่มต้นที่ห้องเรียน — อาศรมวงศ์สนิทที่เขาก่อตั้งคือพื้นที่จัดอบรม 21 วันที่หว่านเมล็ดพันธุ์กระบวนกรไทย

รุ่นบุกเบิก

ประชา หุตานุวัตร

1952–2023 — ปัญญาชนขบถ บวชเป็นพระ 11 ปี บินไปฝึกกับขบวนการสันติวิธีที่ฟิลาเดลเฟีย นำ Participatory Learning กลับมาหลอมกับโลกทัศน์แบบพุทธ ผลลัพธ์คือหลักสูตร ALT — แม่แบบของการฝึกกระบวนกรไทย

ณัฐฬส วังวิญญู

ผู้ตั้งชื่อ "กระบวนกร" — เรียนรู้จากสุลักษณ์และประชา ไปศึกษาที่ Naropa University นำสุนทรียสนทนา (Dialogue) มาเผยแพร่ในไทย และก่อตั้ง Wild Wisdom House

วราภรณ์ หลวงมณี

ผู้อำนวยการสถาบันยุวโพธิชน — นำกระบวนกรลงสู่ภาคสนาม เปลี่ยน "เด็กแว๊น" ให้เป็นแกนนำชุมชน ด้วยค่าย 21 วัน

รุ่นสืบสาน

พายัพ แก้วเกร็ด

ALT รุ่น 1 — ร่วมจัดการเรียนการสอน ALT ต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน คู่กับวราภรณ์ หลวงมณี (อ้อย)

ลือชัย ศรีเงินยวง

รศ.ดร. — นักมานุษยวิทยาสุขภาพ มหิดล อดีตผู้อำนวยการศูนย์จิตตปัญญาศึกษา เข้ามาดูแลหลักสูตรกระบวนทัศน์ใหม่ (ALT) ที่ SNF สะพานระหว่างโลกวิชาการกับขบวนการกระบวนกร

ผู้นำสายภาวนา

วิจักขณ์ พานิช

ผู้ก่อตั้งสถาบันวัชรสิทธา — สาย Chogyam Trungpa/Reginald Ray/Dharma Ocean ศึกษาที่ Naropa University เหลนตระกูลเดียวกับพุทธทาสภิกขุ ผู้นำวัชรยานมาสู่คนรุ่นใหม่ในไทย ร่วมนำ Shambhala Retreat กับณัฐฬส วังวิญญู

รุ่นใหม่

ทาม นเรศ เสวิกา

กระบวนกรจิตตปัญญา อิสระ — สายจิตตปัญญาศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล

สนัท ณัฐพงษ์ สัมผัสใจ

Gen Y ที่ค้นพบ Mindfulness → เรียน ALT → สร้างแบรนด์ "สัมผัสใจ" — ตัวอย่างเส้นทางกระบวนกรรุ่นใหม่

ดูเพิ่มเติม